فصل هشتم

                                                               در ادامه ی مطلب ...


آب در هوا

 

كره زمين كه در آن زندگي مي كنيم داراي 3 بخش است:

الف: هوا (جو يا اتمسفر)        كه مخلوطي از انواع گازها مي باشد.
ب: آب                                 شامل اقيانوس ها، درياها، درياچه ها و... مي باشد.
ج: خشكي                          شامل كوهها ، بيابان ها، جنگل ها، مراتع و ... مي باشد.

 

الف: هوا (جو يا اتمسفر)

هواي اطراف زمين را جو يا اتمسفر گويند در واقع ما درون اقيانوسي از هوا زندگي مي كنيم هر چه از سطح زمين به سمت بالا حركت كنيم هوا رقيق تر و فشار آن كمتر مي شود.


ميزان بخار آب موجود در هوا در نواحي مختلف متفاوت است. در نواحي بياباني بسيار كم حدود 5% و در نواحي مرطوب بسيار زياد و گاهي تا 90% هم ميرسد.

 

ب: آب (H2O)

آب مايعي است بي رنگ كه تقريبا در بسياري مناطق فراوان است و زندگي تمام موجودات زنده به آن بستگي دارد حتي بسياري از صنايع به آب بستگي دارند و موجب تغييرات فيزيكي و شيميايي زيادي مي شود.
آيا تا به حال از خود سوال كرده ايد كه چرا آب تمام نمي شود و آب مورد نياز از كجا مي آيد شايد بگوئيد از اعماق زمين و اقيانوس ها يا ... چرا آن ها تمام نمي شوند بر اي يافتن پاسخ اين سوال بايد چرخه آب را بررسي كنيم.


چرخه آب:

آبي كه درون اقيانوس يا درياها وجود دارد بر اثر تابش نور خورشيد به بخار تبديل شده و ابرها را بوجود مي آورد كه بر اثر سرد شدن ابرها باران ايجاد شده و آب باران دوباره به درياها برمي گردد اين مسير را چرخه آب گويند.



قسمتي از چرخه آب در بدن جانداران نيز مي باشد

 مثال: يك حيوان با نوشيدن مقداري آب، آنرا وارد بدن خود كرده اين آب پس از عبور از راههاي گوناگون دوباره به صورت عرق- ادرار- هوا تنفسي از بدن خارج مي شود.




گياهان نيز به وسيله ريشه خود آب جذب كرده و پس از عبور از آوندها و رسيدن به برگ ها به وسيله شيره هاي گياهي و ذخيره در ميوه ها از گياهان جدا مي شود و مسير خود را طي ميكند.




براي برقراري چرخه آب انرژي لازم است:

اين انرژي به صورت مستقيم يا غير مستقيم از خورشيد تأمين مي شود.


 

 

براي تبديل بخار آب به ابر و توليد باران سه شرط لازم است:

الف: بخار آب به مقدار كافي
ب : كاهش دما در منطقه
ج: وجود ذرات جامد تا مولكول هاي آب بتوانند به آن بچسبند.


هركدام از انواع بارشها در شرياط خاصي ايجاد مي شوند ولي بيشترين بارش به صورت باران و برف مي باشد.

انواع ابرها:
الف: ابر كومولوس:

 اين ابرها بر اثر بالا رفتن سريع هوا تشكيل مي شوند به صورت پنبه يا گل كلم به رنگ سفيد ديده مي شوند.

ب: ابر استراتوس:

ابرهايي گسترده و موازي با سطح زمين هستند و معمولاً در ارتفاع پايين تشكيل مي شوند و گاهي توليد مه مي كنند.


ج: ابر سيروس:

 در ارتفاعات بالا و به صورت پراكنده تشكيل مي شوند. پر مانند و بارندگي ندارند.



علت بارش:
وقتي رطوبت هوا به حد اشباع برسد(نقطه شبنم) هوا ديگر نمي تواند رطوبت را در خود نگه دارد در نتيجه آنرا به يكي از روش هاي بارش به زمين منتقل مي كند.
در اين صورت قطرات ريز آب موجود در هوا به هم متصل شده و قطره هاي درشت تري را بوجود مي آورند كه بر اثر نيروي گرانش به صورت باران به سمت زمين حركت مي كنند

دو اصطلاح در مود ابرها


الف) آلتو : اين كلمه به معناي بالا بودن و موقعي بكار مي رود كه در ارتفاع بسيار بالا تشكيل شود مثل آلتو استراتس
ب) نيمبوس: به معناي باران زا بودن اين كلمه موقعي بكار مرود كه ابر قدرت بارندگي دارد مثل كومولونيمبوس

 

سئوالات فصل هشتم 


1- با استفاده از كلمات داده شده جملات علمي زير را كامل كنيد.

 

نقطه شبنم- نقطه انجماد- بخار آب- آب- اكسيژن- سيروس- كومولوس- Co2 - استراتوس- نيتروژن

الف: در تحولات آب و هوا و توليد باران  دخالت كامل دارد.

ب: مهمترين ، ماده اي كه در طبيعت به هر سه حالت و جود دارد  است.

ج: ابرهاي  در اثر بالا رفتن سريع هوا تشكيل مي شود.

د: دمائي كه در آن رطوبت هوا به حد اشباع برسد   گويند.



2- پاسخ جملات زير را با بلي يا خير مشخص كنيد.

بلي           خير   

الف) هواي سرد، بخار آب بيشتري نسبت به هواي گرم دارد.

            

ب) بخشي از چرخه آب ممكن است در بدن انسان باشد.

            

ج) حدود 90 درصد بخار آب در ارتفاع 5 كيلومتري زمين است.

            

د) ابرهاي سيروس در ارتفاع بالا تشكيل شده و توليد بارندگي مي كنند.

            



3- گزينه صحيح را انتخاب كنيد.

 

1) بيشترين گاز موجود در هوا كدام است؟

الف: اكسيژن

ب: هيدروژن

ج: اوزون

د: نيتروژن


2) گاز اوزون شكل ديگري از مولكول هاي ............ مي باشد.

الف: آرگون

ب: هيدروژن

ج: اكسيژن

د: ازت


3) از كدام اعمال زير مولكول آب توليد نمي شود؟

الف: تعرق گياهي

ب: تنفس انسان

ج: سوختن چوب

د: گوارش غذا


4) كدام نيرو از حركت قطرات ريز آب به سمت زمين جلوگيري مي كند؟

الف: تكيه گاه

ب: گرانش

ج: مولكولي

د: اصطكاك


5) اقزايش كدام ماده در هوا موجب گرم شدن زمين مي گردد.

الف: نيتروژن

ب: اكسيژن

ج: كربن دي اكسيد

د: اوزون



6) كدام يك از موارد زير جزء شرايط بارش نمي باشد.

الف: بايد هوا از بخار آب اشباع شود.

ب: دماي هواي مرطوب كاهش يابد.

ج: يك جسم جامد براي تشكيل هسته مركزي لازم است.

د: دماي هواي محيط بايد افزايش يابد.


7) مقدار بخار آب موجود در هوا در كدام مناطق بيش تر است؟

الف: نواحي خشك و بياباني

ب: نواحي مرطوب استوائي

ج: قطب شمال

د: قطب جنوب

 


4- براي هر عبارت كلمه مناسب انتخاب كنيد.

الف: اگر دماي هوا به زير نقطه شبنم برسد اين بارش ايجاد مي شود.

ب: از قطرات ريز آب در نزديكي سطح زمين ايجاد شود.

ج: از سرد شن بخار آب در ارتفاعات بالا بوجود مي آيد.

د: اين ماده در اتمسفر از برخورد اشعه فوق بنفش به زمين جلوگيري مي كند.

 


5- كدام نمودار رابطه كربن دي اكسيد و دما را در اتمسفر زمين نشان مي دهد.